Zeeziek van het IMAX-scherm, maar het is eindelijk zover: ik heb Christopher Nolans The Odyssey gezien!
Ik ben natuurlijk totaal overweldigd en blij dat ik de film heb gezien. Zeker omdat ik voor mijn nieuwe boek aan het onderzoeken ben hoe overtuigend spreken eigenlijk is begonnen. En dan kom ik steeds weer bij dit werk van Homerus uit. Het is, als je er zo naar kijkt, een van de eerste masterclasses in spreken en storytelling die de mensheid kent.
En dus haal ik er graag vier lessen voor je uit, die Odysseus 3000 jaar geleden op zijn reis the hard way leert, maar die in onze tijd nog net zo relevant zijn.
1. Toon je wapenfeiten
Terwijl Odysseus twintig jaar van huis is, nemen tientallen vrijers bezit van zijn paleis. Ze eten zijn voedsel, drinken zijn wijn en dingen naar de hand van zijn vrouw Penelope. Zij stelt een wedstrijd voor: wie de boog van Odysseus kan spannen en afschieten, mag met haar trouwen. Eén voor één proberen de vrijers het. Maar vergeet het maar. Niemand krijgt de boog zelfs maar gespannen.
Dan staat Odysseus op. Hij is vermomd als bedelaar en wordt keihard uitgelachen door de vrijers. Maar hij pakt zijn eigen oude de boog, spant hem zonder moeite en maakt een onmogelijk schot.
Dit is een perfect voorbeeld van datgene laten zien wat alleen JIJ kunt. Voor jezelf is dat vaak heel vanzelfsprekend, maar dat is het niet voor een ander. Jij hebt unieke ervaring, titels, resultaten, prijzen gewonnen of een boek geschreven. Niet te bescheiden. Gebruik dit verhaal van de boog als reminder voor jezelf: deel jouw WAPENfeiten!
2. Deel je gevoel
Dit verhaal zit niet in Nolans film, maar het is een van de mooiste scènes uit het origineel.
Odysseus spoelt in zijn blootje aan op een onbekend eiland. De koningsdochter Nausicaä vindt hem op het strand en brengt hem naar het paleis van haar vader. De Faiaken, zo heet dit volk, nemen hem op zonder te weten wie hij is. Ze geven hem kleren, eten en een plek aan tafel. Op een avond zingt de blinde bard Demodokos over de Trojaanse Oorlog. Over wat daar werkelijk is gebeurd. Odysseus trekt zijn mantel over zijn hoofd en huilt. De koning ziet het, stopt de muziek en vraagt: wie ben je? En dan vertelt Odysseus voor het eerst zijn verhaal.
Het is spannend om emotie te delen in je verhaal en we denken vaak dat we ‘zakelijk’ moeten overkomen, maar een goed verhaal laat de luisteren zelf ook wat voelen. Dan pas maak je echt indruk.
Waar kan jij meer emotie laten zien?
3. Geef je verhaal structuur
De Odyssee is bijna 13.000 versregels lang. En eeuwenlang werd er niet één regel van opgeschreven. Het hele gedicht werd van generatie op generatie doorgegeven door barden die het uit hun hoofd voordroegen. Hoe onthoud je zoiets?
Door structuur. De Odyssee zit vol vaste formules die steeds terugkomen. De dageraad is altijd ‘de rozevingerige dageraad’. De zee is altijd ‘wijnkleurig’. Odysseus is altijd ‘de vindingrijke Odysseus’. Door die herhalingen kun je het beter onthouden. De bard weet waar hij is in het verhaal. De luisteraar kan het beter herkennen.
Het ritme doet de rest. Het hele gedicht is opgebouwd in een vast metrum, een hartslag van lange en korte lettergrepen die maakt dat de woorden als vanzelf door je lijf rollen. Ritme en herhaling zijn ouder dan het schrift. Het zijn de eerste manieren waarop mensen elkaar iets leerden onthouden.
Dit is precies wat ik ook zie bij verhalen die wél landen. Ze hebben een terugkerend element. Een zin die steeds terugkomt. (‘I have a dream!’) Een structuur die de luisteraar onbewust meeneemt, zodat je boodschap niet alleen wordt gehoord maar ook wordt onthouden.
Funfact: wist je dat toen ik nieuwslezer was bij RTV Utrecht, we ook vaste formules hadden, een epitheton ornans? Zo heette Ron Brandsteder altijd ‘de boomlange spelletjespresentator uit Breukelen’ 😉
Hoe zou jij jezelf een mooie herkenbare eretitel kunnen geven? Wat is jouw ‘rozevingerige dageraad’? De zin, het beeld of het woord waar jouw publiek je aan herkent?
4. Zoek de verbinding, niet de perfectie
Odysseus spoelt als enige overlevende van zijn bemanning aan bij nimf Calypso. Ze wordt verliefd op hem en verleidt hem, zodat hij maar liefst 7 jaar lang bij haar blijft. Ze biedt hem een prachtleventje aan: onsterfelijkheid aan, eeuwige jeugd, een leven zonder strijd. Top zou je denken! En toch zit Odysseus elke dag te huilen.
Want hij wil helemaal niet bij een nimf zitten, hoe knap ook. Hij wil gewoon naar huis. Naar zijn vrouw Penelope en zoon Telemachos en zijn geliefde koninkrijk Ithaka.
Een verhaal kan geloofwaardig zijn, goed gestructureerd, zelfs emotioneel. En toch niet landen. Omdat de verbinding ontbreekt. Voel jij het lijntje met degene voor wie je het doet? Je publiek, je medewerkers of je klanten? Hoe kun je daar nog beter op inspelen?
De klassieke retorica kent drie pijlers: Ethos, Pathos en Logos. Autoriteit, emotie en structuur. Ik geloof dat er een vierde is die alles bij elkaar houdt: Eros. Verbinding. Zonder eros kun je alles goed doen en alsnog niemand raken. Dit is ook het hart van het boek waar ik nu aan werk.
En goed nieuws: het boek is nog niet af, maar ik spreek er al wel over. En ik heb nu in samenwerking met sprekersbureau Speakers Academy een gloednieuwe keynote ‘De Odyssee in je werk’, waarin ik ethos, pathos, logos en eros koppel aan de Odyssee.
Vier scènes uit het beroemdste reisverhaal ooit, vier lessen over leiderschap, transformatie, zichtbaarheid en communicatie. Te boeken voor bedrijfsevenementen, congressen en teamdagen.
Meer weten? Stuur me online even een bericht.
Liefs Eva
